* dit overzicht:

Verklarende woordenlijst / begrippenlijst (datum gestuurd overzicht; zie laatste revisie B_V2D_Begrippenlijst_J7M04D19 / BegrippenLijst V2E_J7   )

Actiepunten

Naar aanleiding van (bijvoorbeeld bekend worden van temperatuurmeting) kan een actie worden ondernomen.

Een actie kan zijn: monstername voor onderzoek. (Zorgt voor meer kennis / inzicht; maar is in geval van Legionella GEEN beheersmaatregel)

Een actie kan zijn: de temperatuur van de boiler wordt met 5 graden verhoogd. (Het beheer wordt aangepast = een beheersmaatregel).

Zie ook

beheersmaatregelen.

Zie ook

dynamisch karakter beheer.

Aërosol

Een suspensie in een gas van vaste deeltjes, vloeistof deeltjes of beiden, die een verwaarloosbare valsnelheid hebben waardoor ze blijven zweven. Grootte : 5 à 6 micron. Aërosolvorming kan gebeuren door een douche / bubbelbaden of een watersproeier / fontein / water(val)wand.

Sproeidouches in keukens en nood- en oogdouches vormen ook aërosolen.

Aërosol – Legionella-risico

Risico voor de mens is er wanneer er `inadembare aërosolen` zijn. Lucht-water mengsel kan in de longen komen. Indien in het water Legionella aanwezig is komen de bacteriën in de longen terecht.

Of iemand ziek wordt en hoe ziek hij wordt is afhankelijk van:

Ingeademde hoeveelheid;

Conditie van de mens (een en ander afhankelijk van leeftijd / gezondheidstoestand).

<100 kve/l wordt als risicogrens gezien

Onder optimale omstandigheden kan de bacterie tot 10⁵ kve/l uitgroeien.

Auditen

Om het proces te beheersen zal regelmatig `geaudit`  moeten worden. Door middel van verificatie nagaan of het beheerproces werkt en controleren of de werkwijze ook zo is als staat voorgeschreven.

Auditor

Persoon die een audit uitvoert.
Het zijn getrainde en vaak opgeleide (onafhankelijke) deskundige.

Kennis van normen (o.a. ISO 9001,OHSAS 18001, ISO 14001)

Vaardigheden van een auditor komen naar voren bij:

·          Communicatie tijdens de audit

·          Hoe wordt omgegaan met de geconstateerde afwijkingen en verbeterpunten?

·          Hoe(veel) feedback wordt er gegeven.

·          Hoe wordt de reactie van de .

·          Het kunnen beoordelen van `management systemen`

·          Opbouw van de audit

·          Rapportage

·          Plannen en uitvoeren van een audit

Beheermoment

Om het beheren structuur te geven in de tijd wordt gewerkt met een zogenaamd beheermoment.

Voorbeeld: iedere maand moet de temperatuur gemeten worden;

Beheermoment temperatuur: iedere eerste maandag van de maand wordt om 12:00 uur de temperatuur gemeten.

In het logboek moeten de beheermomenten in volgorde terug te vinden zijn.

Beheersmaatregelen versus monstername

Beheersmaatregel (bijvoorbeeld het verhogen van de temperatuur >60°Celsius) is een maatregel die uitgroei van Legionella tegen gaat. Er is sprake van beheer. Om te weten dat er geen Legionella in een bepaald circuit zit (bijvoorbeeld een koudwaterleiding in de buitenmuur) wordt er een monster genomen.

Monsternames zijn echter momentopnames. Beheersmaatregelen hebben daarentegen een meer continu karakter / effect.

Zie monstername

Zie actiepunten

Beheersplan versus logboek

Het beheersplan vermeldt / geeft beschrijving van de beheersmaatregelen die genomen moeten worden. (Bijvoorbeeld: de temperatuur moet gemeten worden). Daarbij wordt altijd de frequentie van de werkzaamheden / activiteit (hoe vaak: bijvoorbeeld 1x per maand) vermeld.

Het beheersplan is de verzameling van instructies (= de opdrachten).

Het logboek is de verzameling van gegevens van (opvolgende) uitgevoerde werkzaamheden.

De logboek inhoud (bijvoorbeeld een temperatuurlijst) laat zien wat de temperatuur geweest is op bepaalde momenten.

Beoordelingsmatrix

Beoordelingsmatrix wordt toegepast om de bacteriologisch-, chemische- en temperatuurregistratie te ordenen en te kunnen communiceren.

In de beoordelingsmatrix is de rangorde het belangrijkste en de waarden ondergeschikt.

In de beoordelingsmatrix van THK (sinds april 1987) zijn de rangorde zo geordend dat de `3` de wettelijke normen laat zien en de `4` de waarden in hygiënecode.

De “ondergeschiktheid”  van de waarde wil niet zeggen dat er geen waarde aan een normgesteld wordt. Maar voor de beoordeling en communicatie is de rangorde juist sturen. Het levert ook vergelijkingen op met waarnemingen onder vergelijkbare omstandigheden.

Zie ook: P10_beoordelingsmatrix_P2_3

Hygiëne Keur BeoordelingsMatrixX heeft de mogelijkheid in zich om steeds opnieuw `andere` schema`s aan de totale set toe te voegen. Een en ander afhankelijk van de vraagstelling. Zie verder ook bij toepassing `prestatie-indicator`.

Bestand KNAW

Klanten Naam Adres Woonplaats bestand. Dit bestand is voorzien van een zogenaamde `verkorte toegangscode` die de relatie de mogelijkheid geeft de eigen data te kunnen bekijken.

Indien de relatie een `hogere` toegangsdrempel wil wordt de toegangscode voorzien van een ip-code (identificatie op het internet van de computer / netwerk).

Zie ook `menu privacy gegevens` op de site.

Bestand MB

Monsterbeheer: gegevens van onderzoek worden beheerd in dit bestand. Standaard worden alle data in een bestand beheer. Afhankelijk van de opdracht van de relatie wordt het beheer voorzien van diverse statistiek.

Bestand PLAN

Alle planninggegevens van het onderzoek.

Standaard wordt online 5 jaar historie bewaard.

Bewakingsprocedures

Procedures met corrigerende maatregelen bij afwijkingen.

Toelichting:

Van tevoren wordt vastgesteld welke maatregelen er genomen moeten worden als de streefwaarden niet gehaald worden. Dus als de waarde niet binnen de uiterste limieten zit, zal een corrigerende maatregel getroffen moeten worden.

Door middel van koppeling van de bewakingsprocedures aan de situatie / product en bijhorende CCP`s is het mogelijk een overzicht bij te houden van de specifieke corrigerende maatregelen.

Bhvbz

Besluit `Hygiëne en Veiligheid en Zwemgelegenheden`

(per 1 december 2000 van kracht)

Hieronder vallen openbare en semi-openbare badinrichtingen en badinrichtingen in de medische sfeer, dus ook vlinderbaden.

De Bhvbz bevat ook voorschriften ter preventie van legionellabesmetting in zwemwaterinstallaties.

Biocide

Een substantie die micro-organismen doodt.

Bio-film

Een zeer dun laagje organisch materiaal (= voedingsstoffen), meestal een slijmlaagje genoemd aan de wanden van o.a. leidingen, waarin bacteriën zich onder bepaalde voorwaarden nestelen en zich vermenigvuldigen.

BRC

British Retail Consortium is een inspectieprotocol dat gebruikt wordt  door Britse retailers en omvat eisen waaraan leveranciers moeten voldoen.
De BRC vereist dat een kwaliteitssysteem aanwezig is, dat HACCP toegepast wordt en dat de omgeving, product, proces en personeel in dit systeem opgenomen zijn (Goede Hygiëne Praktijk vereisten).

Zie site BRC

Zie ook HACCP

Zie ook IFS

CCP

Kritische Beheer Punten (vrij uit het Engels vertaald Critical Control Points)

CCvD

Centraal College van Deskundigen

CCvD-HACCP

Centraal College van Deskundigen HACCP

Stichting Certificatie Voedselveiligheid
Postbus 693
4200 AR GORINCHEM

Certificatieinstellingen

De Raad voor Accreditatie (RvA) reikt accreditatiecertificaten uit aan  certificatie instellingen (CI`s). en erkend certificerende instellingen

Certificeren

Wat is certificeren?

Voldoet een dienst / product aan, van te voren gestelde criteria.

Wordt ook wel eens scope van het certificaat genoemd.

Een certificaat geeft redelijke zekerheid over de kwaliteit van een bepaalde applicatie.

Tijdens het certificeren wordt zowel in testsituaties als in praktijksituaties gekeken of voldaan is aan alle criteria.

De volgende principes worden `standaard` toegepast:

·          Eenduidige norm.

·          Door alle partijen aanvaard (ook wel markt partijen; dus in- en verkopende).

·          Objectieve onafhankelijke toetsing van beoordelingsrichtlijn van het certificaat. De certificerende instelling is onafhankelijk van de adviserende instelling. 

·          Beperkte geldigheid (3-5 jaar).

·          Hertoetsing. 

·           

Stappen:

·          informeren;

·          keuze maken voor een bepaald certificaat;

·          kwaliteitsysteem opzetten

·          eigen kwaliteitssysteem;

·          voldoet aan de beoordelingsrichtlijn van het certificaat (meestal in samenspraak met een adviserende instelling / bedrijf / bureau / organisatie) zie ook scoop.

·          toetst door een certificerende instelling. Voor de audit (keuring) wordt gekozen voor één van de – voor het specifieke certificaat – aangesloten certificerende instelling.

·          Registratie en publicatie. Het (keur)merk(logo) mag gevoerd worden.

Certificeringsysteem

Een certificeringsysteem zorgt er voor een onafhankelijk instituut controleert en rapporteert.
De controle kan een zekerheid en garanties waarborgen garanderen voor de reikwijdte het certificaat.

Na certificering is een product / een dienst / een bedrijf gerechtigd het certificaat / keurmerk te voeren in de vorm van een uniform logo waarmee op vastgestelde en verplichte wijze richting markt wordt gecommuniceerd.

Circulatieleiding

Leidingwerk dat warm tapwater vanaf het verwarmingstoestel langs de verschillende tappunten leidt en vervolgens weer terug leidt via een retourleiding naar de buffervaten van het verwarmingstoestel.

Codes (unieke omschrijving)

Gebruik bij inventarisatie en tappuntvermelding `sorteerbare`(zie bijvoorbeeld verdiepingen is v1 / v2 enz), `unieke` ( er is maar een kamer 22 op de betreffende verdieping ) en `logische` (douches met een d; baden met een code b; enz.) codes.

Voorbeeld:

Gebouw `Klimboom`, eerste verdieping, kamer 22, douchecabine = locKB.v1.k22.dc1

Sporthal `Springbok`, begane grond, kleedruimte meisjes, douche 4 = locSSb.bg.mklruim.d4

Collectieve leidingwaterinstallaties

Installaties die water aan derden leveren of beschikbaar stellen.

In het algemeen aangesloten op het net van een waterleidingbedrijf.

Voorbeelden: ziekenhuis, sauna, kantoorgebouw, school, sportschool zwembad.

Kunnen ook eigen waterwinning hebben.

Voorbeelden: kampeerterreinen, defensieterreinen, zwembaden, sauna`s, jachthaven en boorplatforms.

Compliance

Een compliance(functie) is bekend bij financiële instellingen, beursondernemingen en andere onder toezicht staande organisaties.
Letterlijk betekent compliance: onderwerping of inschikkelijkheid.
To comply with the law houdt dus in, dat de onder toezicht staande instellingen de wet- en regelgeving moeten naleven.

Maar compliance houdt ook in dat er gewerkt / gehandeld wordt volgens de normen en regels die een instelling zichzelf heeft opgelegd.

In de financiële sector definieert men de doelstelling van compliance als volgt:
“de naleving van wet- en regelgeving, alsmede het werken volgens de normen en regels die een instelling zelf heeft opgesteld”

Het werken aan (het managen van) voedselveiligheid betekent dat er actie /activiteiten gedaan worden. Maar een toezichthouder in de strekking van “compliance” houdt in de gaten of wetten en regelgevingen nageleefd worden. Of dat de afspraken in de eigen organisatie worden nagekomen.
Dus door middel van de Compliance Rapporten wordt dab ook inzicht gegeven dat het bedrijf / de instelling zich houdt aan de voor de eigen organisatie opgestelde normen en doelstellingen (betreffende de scope).

Aandachtpunten:
In het rapport wordt uitdrukkelijk aandacht besteed aan de verbeteracties.
Trendanalyse krijgt de aandacht en door middel van de trend analyse lijnen wordt het beheer verder in beeld gebracht.

Bij een Legionella Compliance Rapport wordt inzicht gegeven hoe het Legionellabeheer (Legionella preventie) is gerealiseerd en wat de resultaten van de afgelopen periode zijn.
De status van de inventarisatie, analyse en beoordeling worden geactualiseerd weergegeven.

Een Legionella Compliance Rapport is wat betreft “strekking” te vergelijken met een accountants rapport over het financiële reilen en zeilen van de afgelopen periode.

Een zelfde aanpak geldt bij het Hygiëne Compliance Rapport. Het verslag van de audit, het onderzoek en de aanbevelingen zijn opgenomen in het rapport.

Controlemoment

Overzicht van `moment` (meestal tijdstip / dagplanning) waarop de van tevoren vastgestelde controles / inspecties / audits plaatsvinden.

Het controlemoment “op zich zelf” is ook de instructie voor de uitvoering van de gewenste activiteit.

Correctieve maatregelen

Correctieve maatregelen zijn maatregelen die moeten worden genomen “nadat er sprake is van een afwijking”. Er worden maatregelen getroffen die de afwijking herstelt tot de gewenste situatie. Daarbij moeten ook die maatregelen genomen worden die er voor zorgen dat de afwijking zich niet zal herhalen. Hierbij heeft men het dan weer over het treffen van preventieve maatregelen.

Zie ook preventieve maatregelen.

Anders gezegd: “van correctieve maatregelen hebben we geleerd”.

De praktijk is vaak weerbarstig en zal er steeds `gesleuteld` moeten worden met en aan de correctieve maatregelen. Bij voldoende preventieve maatregelen zijn correctieve maatregelen per definitie overbodig.

CRM

Customer Relationship Management (CRM)

De term wordt nog al eens gebruikt om software mee aan te duiden. De bedoeling van een CRM-systeem is dat de contanten met de klant geoptimaliseerd wordt Het werkwijze en een technologie waarbij het beheer meestal gecombineerd wordt met toepassingen die via het internet functioneren

 DBC

Diagnosebehandelingcombinaties (DBC)

De diagnosebehandelingcombinatie is de basis van een nieuw bekostigingssysteem voor de ziekenhuiszorg.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Parnassusplein 5, 2511 VX Den Haag

Decision Tree

Onder een `beslisboom` (van Decision Tree)  wordt verstaan een schematisch stelsel van vragen waarmee de CCP`s kunnen worden geïdentificeerd.

Dode takken

Delen van het koud of warmwatercircuit die niet doorstromen. Zie verder bij `dood eind`.

Dood eind

Waterleiding die aan één kant is afgesloten of afgedopt, waardoor doorstroming niet meer mogelijk is. Een voorbeeld is het laatste stuk leiding vanaf de circulatieleiding naar een plaats waar een wastafel, douche, bad of ander tappunt gesloopt of verwijderd is.

Ook een afdeling die (tijdelijk) niet in gebruik is, kan beoordeeld worden als een `dood eind`.

Dynamische karakter van beheer

Het Legionella-beheersplan blijft altijd dynamisch van aard, omdat de omstandigheden steeds veranderen door seizoensinvloeden, slijtage aan apparatuur en bedrijfseigen aanpassingen in verband met comfort / thermostaatinstellingen / dag-nachtregime en `mens-eigen`-gebruiksinstellingen. Dit alles dan weer met een min of meer permanent, seizoensmatig of incidenteel karakter.

Een risicoanalyse op tijd en datum kan voldoende vertrouwen geven in het beheer (op dat moment). Indien vermoedens bestaan van seizoensmatige invloeden en kans op incidentele veranderingen dan zal de beheerder het toezicht en beoordelingen met een hogere frequentie moeten uitvoeren.

Sommige oplossingen blijken achteraf ook anders uit te werken. Het voortschrijdende inzicht zorgt weer voor een andere dynamiek.

Zie ook:

- risicoanalyse

- risicobeschouwing

ERP

ERP staat voor Enterprise Resource Planning. ERP heeft tot doel om de productiviteit van organisaties te maximaliseren, kosten te beheersen en optimaal te voldoen aan klantwensen.

ERP realiseert dit door de automatische afhandeling van logistieke, administratieve en financiële bedrijfsprocessen onder te brengen in één bedrijfsbreed informatie- en managementsysteem. Deze geïntegreerde automatiseringsoplossing is bekend als ERP software, ERP pakket of ERP systeem. ERP systemen zijn toepasbaar voor nagenoeg alle typen organisaties, groot en klein en zowel producerend als dienstverlenend.

ESBL

ESBL (Extended Spectrum Bèta-Lactamase) is een verzamelnaam voor een groep enzymen die door bacteriën gemaakt worden (de ESBL-vormende bacteriën).

Deze enzymen zijn in staat de antibioticagroepen cefalosporine en penicilline (de β-lactam antibiotica) te hydrolyseren, waardoor deze onwerkzaam worden.

ESBL zijn vertegenwoordigers van aerobe darmbacteriën Enterobacteriaceae, die deel uitmaken van de normale darmflora, de voornaamste:

Escherichia coli en Klebsiella pneumoniae. Zie verder o.a. wikipedia!

Gevalideerd laboratoria

`Gevalideerd laboratorium`: eis in Modelbeheersplan Legionella-preventie in leidingwater, April 2000 dat alleen Sterlab-erkende laboratoria monsters mogen nemen en de analyses mogen uitvoeren.

HACCP

Definitie: `Hazard Analysis Critical Control Points` is een systeem dat de veiligheid van voedsel in een productieproces bewaakt door het identificeren van specifieke `hazards` (=gevaren) en het vaststellen van de punten waarop en de maatregelen waarmee deze kunnen worden beheerst.

HACCP-plan en Legionellabeheer

Definitie: Een HACCP-plan is een schriftelijk document, waarin alle procedures en maatregelen die de beheersing van de veiligheid van een specifiek proces waarborgen, zijn vastgelegd.
In verband met `omgevingsveiligheid` wordt dit `werkprincipe` ook bij Legionella-beheer toegepast.

HKZ

“Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector” (HKZ) sinds 1994.

Omdat HKZ de internationale ISO 9001 normen in haar eigen sectorspecifieke normen heeft verwerkt, is een HKZ-certificaat meteen ook een ISO 9001-certificaat.

Een HKZ-certificaat maakt zichtbaar dat het KMS getoetst is aan normen die speciaal voor die betreffende sector zijn ontwikkeld.

Met voor sectoren specifieke normen.
Hier enkele genoemd:  Tandartspraktijken, Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) en Infectieziektebestrijding .

Zie verder op de site HKZ contract certificatie-instellingen.

Het  HKZ-certificaat meteen ook een ISO 9001-certificaat.

Stichting HKZ biedt de infrastructuur voor het Centraal College van Deskundigen voor de Zorgsector (CCvD-Z).

Op 1 april 1996 is de Kwaliteitswet zorginstellingen in werking getreden.

Zorginstellingen zijn daartoe ook wettelijk verplicht (Kwaliteitswet zorginstellingen).

De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) houdt toezicht op de naleving van de Kwaliteitswet.

HKZ-certificering

Zie HKZ voor certificatie instellingen /

Zie ook

RVA

Hot spots

Term die gebruikt wordt gebruikt om een `warme plek` aan te duiden.

Warme punten kunnen ontstaan door / in stand gehouden worden door: leidingen van warmwatercircuit (permanent), verwarmingsbuizen / radiatoren, instraling zonnewarmte (periodiek), (delen van) vloerverwarming, leidingschachten  enzovoort.

Een `hot spots` in het geval van legionellabeheer is altijd een plek in een gebouw, meestal een muur / vloer / scheidingswand waar zowel koude als warmwaterleiding (eventueel verwarmingsbuizen) doorheen lopen.
Door de warmwaterbuizen wordt de omgeving (constant) warm(er) en `straalt uit` naar het koude water.
Ook buitenmuren kunnen in de zomermaanden zorgen voor een hotspot in het gebouw.

Het koudewater wordt opgewarmd boven de 20°Celsius. De micro-organismen krijgen een kans om uit te groeien.

Omdat het vaak `onduidelijke` plekken zijn in een gebouw vallen ze niet snel op maar zorgen wel dat er 24-uur per dag overdracht is van warmte. De warme plek heeft dus voortdurend een invloed op de kwaliteit van het water.
Indien uit een `koudwaterkraan` bij opdraaien eerst `warmer water` uit de kraan komt is er meestal sprake van een hot spot in de buurt van de kraan.

Hot spots en temperatuurmetingen

Bij het opnemen van een temperatuur (en vooral bij koud water) moet het tappunt een tijd niet gebruikt zijn. Bij koud water zou dit 1 uur moeten zijn. In de praktijk is dat (vaak) niet haalbaar. Vermeldt daarom op de temperatuurregistratielijsten dat de tijd (… minuten) dat het tappunt niet gebruikt is.

IFS

Staat voor International Food Standard.

Te vergelijken met  BRC (zie aldaar)

De IFS standaard is van toepassing op alle productiestadia in productieketen van levensmiddelen.
Doel van de IFS standaard is om de risico`s van private labels te beheersen teneinde veilige voedingsmiddelen op de markt te zetten.

Hoofdvestigingen Berlijn en Parijs.

IFF is een samenvoeging van twee organisatie uit Frankrijk en Duitsland

Zie site IFS

 IGZ

Inspectie voor de Gezondheidszorg

St. Jacobsstraat 16
3511 BS UTRECHT

Incubatietijd

Tijd tussen de besmetting en het ziek worden:

Bij Legionella –pneumonie  2-10 dagen, gemiddeld 5 dagen.

Bij Pontiac fever 6-66 uur, gemiddeld 24-48 uur

 ISO 22000-norm

ISO 22000 is ontstaan uit een combinatie van ISO 9001 waarin het voedselveiligheidssysteem ook is opgenomen.

Zie met name hoofdstuk 7.

Een aantal schema`s zoals HACCP, BRC en IFS

ISO 9001:2000

De ISO 9001:2000 norm bestaat uit de volgende hoofdstukken:

·          Eisen aan kwaliteitsmanagementsysteem

·          Verantwoordelijkheid van het management

·          Management van middelen

·          Klantgerelateerde processen

·          Meting, analyse en verbetering

De ISO 9001:2000 norm is één van de documenten van de ISO-“familie” van het ISO instituut

Kalibratie

Het testen van het meetinstrument op juistheid van de gegeven waarden. Voorbeeld / toelichting: een thermometer is te kalibreren met smeltend ijs (temperatuur 0,0 °Celsius) en kokend water (stoom met een temperatuur van 100,0°Celsius).

Keerklep

In de leiding aangebrachte klep die ervoor zorgt dat het water slechts één kant uit kan. Toegepast in leidingen die naar machines / apparaten gaan die `schoon water` kunnen terugdrukken. Bijvoorbeeld een koffiezetapparaat wat `op druk` komt.

Kleppen kunnen ook toegepast worden in leidingen die `stilstaand` water bevatten (bijvoorbeeld voor brandslanghaspels / buitenmuurkranen). Het water (en dus ook niet de aanwezige bacteriën) kan niet terug in het hoofdleidingnet.

KMS

Kwaliteit Management Systeem

Koudwatersystemen

Afzonderlijke drinkwater voorzieningen, huishoudwatervoorzieningen en collectieve leidingnetten voor drinkwater of huishoudwater; het betreft altijd het hele leidingnet tussen centrale aanvoer en alle tappunten.

Koudwatertappunten

Het deel van het watercircuit wat water levert direct van het aansluitpunt van het waterleidingbedrijf ZONDER dat het water verwarmd wordt / temperatuurbehandeling ondergaan is.

Voor de risicobeschouwing is het belangrijk te weten wat de temperatuur van het water is op de verschillende plaatsen in het gebouw.

Zie ook

Warmwatertappunten

Risicoanalyse

Risicobeschouwing

Koudwatertemperatuur

De watertemperatuur van het koudwatercircuit. In modelbeheersplan wordt de grens van 25° Celsius genoemd.

Zie verder ook bij `hot spots`.

Zie literatuur

kve/l

Kweekbare Vegetatieve Eenheden / Liter = kweekbare micro-organismen per liter; wordt door middel van microbiologisch laboratorium onderzoek bepaald. Toetsing na1/4/2000 op <50kve/l.

In de praktijk is het mogelijk dat Legionella uitgroeit tot 10⁵ kve/l. (100.000 eenheden per liter)

Zie literatuur

Kwaliteitshandboek

De gegevens van het Kwaliteitshandboek zijn op de site te bekijken

LED

LED = Light Emitting Diode

Is een technologische innovatie.

Toepassingen op verschillende vlakken mogelijk. Van display tot bedieningspaneel, van zaklamp tot autoverlichting.

De bestaande technologie voor verlichting (gloeilamp) laat zich niet gemakkelijk door de LED-technologie vervangen. Omdat de fittingen (en bij horende zaken) niet hetzelfde zijn is het een kwestie van “kip of ei”!

LED Schoonmaak Controle

Bij LED Schoonmaak Controle wordt gebruik gemaakt van de technologische innovatie.

Door middel van LED UV 365nm + zaklampuitvoering wordt een mobiele toepassing verkregen. De lamp laat `in een blauwig schijnsel` alle op het oppervlak aanwezige vervuilingen zien. De nagenoeg kleurloze lichaamsvloeistoffen als urine en sperma zijn zichtbaar. Maar ook alle resten van opgedroogde oppervlakken met kalk / stof / zouten.
In deze resten zullen micro-organismen kunnen gedijen.

Door de lamp is een directe controle van de schoonmaakwerkzaamheden mogelijk. Diverse innovatieve toepassingen zijn mogelijk omdat zowel de schoonmaker/schoonmaakster als de beheerder hetzelfde zien bij de beoordeling.

Zie verder www.ledschoonmaakcontrole.nl en www.hoeschoonisjouwschool.nl

De nieuwe technologie specifieke voordelen voegen zeker iets toe aan de bestaande methode.

Legionella

De bacterie, die behoort tot de familie van Legionella met circa veertig verschillende soorten en vele serotypen. Er wordt in de definitie verder geen onderscheid gemaakt omdat  legionellose door verschillende legionella-soorten (zoals L. pneumophila en L. micdadei) en serotypen veroorzaakt kan worden.

Zie ook: Tijdelijke regeling legionellapreventie in leidingwater (VROM)

Zie ook:

Legionella serogroepen

Legionella en Genotypering

Door middel van een zogenaamde DNA-fingerprint wordt door middel van de AFLP-methode (“Amplified Fragment Length Polymorphism”) de Legionella `geïdentificeerd`.  Door isolatie van de Legionella-stammen die patiënten met de veteranenziekte met zich meedragen en de bacteriën in water uit de gebouwen waarin zij (tijdelijk) geweest zijn kan de bron van de infectie opgespoord worden.

Zie ook

literatuur bij laboratorium-diagnostiek. [19]

Legionella koorts

Ook wel Legionella-griep; wordt de `lichtere` vorm van de veteranen ziekte genoemd.

Legionella pneumophila

Belangrijkste pathogeen van Legionella, dat 90% van de ziektegevallen veroorzaakt (de Legionella-pneumonie). Hiervan veroorzaakt serotype 1 weer 80% van de ziektegevallen.

Legionella serogroepen

Bij identificatie van de Legionella wordt deze ingedeeld in de serogroep 1 tot en met 14. (Er wordt soms gesproken over serogroepen dan weer over serotypen). Door middel van een test (o.a. de test van Microgen: MicroScreen,Legionella Latex) wordt de bacterie verder ingedeeld.

De test maakt onderscheidt in:

wel of niet serogroep 1 aanwezig

wel of niet 2-14 aanwezig

1-14 niet aanwezig

Zie ook:

Zie o.a modelbeheersplan (VROM)

Legionella-pneumonie

Ziekteverschijnsel dat kan ontstaan 2-10 dagen na dat men aan de bacterie is blootgesteld. De kans op veteranenziekte na blootstelling wordt bij mensen op hoge leeftijd en bij personen met onderliggende ziekten hoger geacht dan bij gezonde individuen.

Legionellose

De collectieve term die gebruikt wordt om de groep van besmettingen aan te duiden, die veroorzaakt worden door de Legionellabacterie. De natuurlijke afweer wordt ondermijnd door vermeerdering van Legionella`s in de macrofagen (witte bloedlichaampjes).

Voor zover bekend treedt  menselijke besmetting met legionellabacteriën alleen op door inademing van ërosolen waarin de bacteriën zich bevinden. Dus niet door drinken van besmet water.

Legionnaires` disease

Engelse term voor de Legionella-ziekte ofwel de veteranenziekte; de naam is afgeleid van `de veteranen`  die de ziekteverschijnselen kregen tijdens een jaarlijkse bijeenkomst van het `American Legion` te Philadelphia USA, juli 1976.

Zie ook:

[Literatuur]

Logboek  Legionellalogboek

Een logboek is een boekwerk (en ook een map) waarin gebeurtenissen worden bijgehouden.

Er zijn allerlei logboeken: in de scheepvaart, in de wetenschap, persoonlijke logboeken (een dagboek is in feite een vorm van een logboek), onderhoudslogboeken (bij voorbeeld het onderhoudsboekje voor de auto) en logboeken op het web (de zogenaamde weblogs).

In het legionellalogboek worden alle gebeurtenissen bijgehouden die te maken hebben met het legionellabeheer. De gebeurtenissen worden op datumvolgorde gearchiveerd in een map. Belangrijk is dat de verwijzing (bij voorkeur een aantal regels op een A4-blad) voldoende aanwijzingen bevat dat achteraf geweten wordt wat de gebeurtenis inhield.

B.v.

Kopie van een factuur verwijst naar een onderhoudsbeurt.

Kopie van een verslag van de eerste bladzijde van een audit verwijst naar het verslag van de audit.

Monstername

Monstername bij Legionella dient plaats te vinden ZONDER  het monsternamepunt te flamberen of door te spoelen.

Monstername versus beheersmaatregelen

Monstername  (en de analyse van het monster) is een controle maatregel. Het is dan ook geen beheersmaatregel omdat het voorkomen (dus het tegengaan) van ontwikkeling van de Legionella NIET door monstername beïnvloed wordt.

Zie ook:

actiepunten

Negatief (uitslag)

Term die gebruikt wordt bij de beoordeling van monsters die microbiologisch onderzocht zijn. De uitslag is negatief betekent: in het monster is het organisme niet aangetroffen.

Zie ook:

`Positief monster`

OHSAS 18001

Arbomanagement norm OHSAS 18001  De OHSAS 18001 is een internationale norm, OHSAS staat voor `Occupational Health and Safety Assessment Series`: vrij vertaald de vereisten voor het beheersen van de Gezondheid en veiligheid op de werkplek.
Het is een handleiding voor het opzetten van een arbomanagementsysteem en is op alle soorten bedrijven van toepassing. 

De structuur van de OHSAS 18001 norm is identiek aan die van de ISO 9001:2000 en de ISO 14001, wat de integratie van de verschillende standaarden in één systeem en het uitvoeren van gecombineerde audits (het beoordelen van meerdere standaarden tegelijkertijd) vergemakkelijkt.

Onderbrekerinstallatie

Technische inrichting in waterleidingsysteem dat er voor zorgt dat er een onderbreking is in het watercircuit. Vaak toegepast bij inpandige laboratoriuminrichtingen.

Opleidingen en trainingen I

Stichting Wateropleidingen verzorgt de cursus Capita selecta Legionella 1007/2008

Diverse aspecten van legionellabeheer worden in deze cursus toegelicht.

Pasteurisatiesysteem

Warmtapwatersysteem, waarbij water eenmalig wordt verwarmd boven 60°Celsius met een zekere verblijfstijd en vervolgens weer afgekoeld wordt in een warmtewisselaar zonder bijmengen van koud water. Na de eenmalige verhitting en verblijfstijd bij die temperatuur, zijn alle bacteriën gedood. De temperatuur in de circulatieleidingen bedraagt echter circa 40°Celsius, waardoor het KIWA in 1998 dit systeem verbood.

Periodieke meetverplichting

In Hoofdstuk IIIC van het Waterleidingbesluit is de normwaarde gesteld op maximaal 100 kve/l (was in de Tijdelijke regeling 50 kve/l). Door een gelijktijdige wijziging van het Besluit hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden is deze waarde ook van toepassing geworden op het zwem- en badwater in badinrichtingen van categorie A (was 50 kve/l). In het aangepaste Waterleidingbesluit is de verplichting opgenomen om periodiek vast te stellen of aan de gestelde norm voldaan wordt. Dit houdt in dat twee maal per jaar monsters moeten worden genomen en geanalyseerd op een aantal meetpunten. Het aantal meetpunten is afhankelijk van het aantal tappunten in de installatie.

Zie bij VROM

Periodieke meetverplichting

Positief monster

Term die gebruikt wordt bij de beoordeling van monsters die microbiologisch onderzocht zijn. Positief monster betekent: in het monster is het organisme aangetroffen.

Zie ook `Negatief`

Prestatie-indicator

Prestatie-indicator: meetbare grootheden die een verband hebben met de succesfactoren - dát waaraan je het succes afmeet.

Normen of doelen: de gewenste score op een prestatie-indicator, dát waarmee je bepaalt of er daadwerkelijk sprake is van succes (alle afdelingen halen gemiddeld `6`).  De beoordelingsmatrix van THK  is een prestatie-indicator voor groot- en kleinschalige voedselbereiding.

Preventieve maatregelen

Onder preventieve maatregelen wordt verstaan: maatregelen die genomen worden ter voorkoming van (eventuele) “niet gewenste” effecten. Het vaststellen en implementeren van de diverse beheersingsmechanismen dus als preventie gezien.

Het vaststellen en implementeren wordt vaak `plan` genoemd. Voorbeelden zijn HACCP-plan en milieu-plan.

Zie ook correctieve maatregelen.

Anders gezegd: “voor preventieve maatregelen hebben we geleerd”

Zie ook correctieve maatregelen

Raad van Accreditatie

Raad van Accreditatie

Mariaplaats 21 D
3511 LK UTRECHT

Tel 030 23 94 500

Wat is accreditatie?

Zowel nationaal als internationaal hebben afnemers behoefte aan zekerheid over de kwaliteit van geleverde goederen en diensten. Immers, de verscheidenheid is tegenwoordig groot. Daarom kan een leverancier zijn product of dienst objectief laten beoordelen of testen door een laboratorium, certificatie- of inspectie-instelling. Dit is mogelijk op ieder denkbaar werkgebied, zoals bouw, energie, voeding, milieu, drinkwater, gezondheid, transport en zo verder.

Risicoanalyse

Risicoanalyse bij een watervoorziening is inventariseren en beoordelen van de watervoorziening op het risico van meer dan 50 kolonievormende eenheden Legionella-bacteriën per liter.

Zie ook

tijdelijke regeling

VROM

Wijzigingsbesluit Waterleidingbesluit en Besluit hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden (preventie van legionella in leidingwater)

Risicobeoordeling

Risicobeoordeling: verslag n.a.v. de risicoanalyse.

Risicobeschouwing

Een watervoorziening  wordt bij een risicobeschouwing gezien als een samenstelling uit verschillende componenten:

- Installatiegegevens

- Omgevingsgegevens

- Gebruikersgegevens

- Afgeleide gegevens

Afhankelijk van de situatie op de locatie kunnen onderdelen van de componenten door omstandigheden meer of minder risico opleveren.

Zie ook HACCP

Componenten kunnen synergetisch effect veroorzaken.

Risicobeschouwingen zijn locatie gebonden.

Risicofactoren

Factoren of omstandigheden die ervoor zorgen dat de bacterie de kans krijgt om uit te groeien tot grote aantallen (ook wel hogere concentratie genoemd). Als de bacteriën in grote aantallen aanwezig (>10⁴kve/l) zijn dan kunnen die – via het water in een aërosol – in de longen van de mensen terechtkomen.

Zie

aërosol

Risicokwalificatie

Om het risico te kunnen indelen (communiceren) wordt gebruik gemaakt van symbolen.

Onderdeel van Legionellabeheer.

Bij risicokwalificatie wordende volgende symbolen gebruikt:

“+” gebruikt als de bacterie afsterft; bij meer “+” is meer afsterven

“0” neutraal: dat wil zeggen geen afsterven en geen groei

“-“ groei van Legionellabacteriën is mogelijk; bij meer “-“ de bacterie kan gemakkelijk en meer groeien

Zie ook:

risico-overzicht

Risk-benefit analyse

Risico versus opbrengstvoordeel analyse: o.a. de toepassing van hulpstoffen.

Ruimtetemperatuur

Voor beheer is het nodig dat de temperatuur van ruimtes gemeten wordt. Voorbeelden zijn inpandige verblijfsruimtes en dienstruimtes. (Stookkelders met alle leidingen, keukentjes / recreatieruimtes / vuilwaterstortgoten, / -kasten e.d.)

Zie ook:

Temperatuur en Legionella

Hot spots

scope

Begrip `scope` wordt nog al een gebruikt om het bereik en de reikwijdte van een certificaat aan te duiden. Een echte Nederlandse vertaling voor het Engelse woord is er niet.

De term scope wordt hier gebruikt om de aard, omvang en beperkingen van een certificaat  aangeduid. Met de scope wordt bepaald wat het project wel (en dus ook niet is) en wat het certificaat wel (en dus verder niet) moet bewerkstelligen.

Uitleg:

Zowel een garagebedrijf als een kinderdagverblijf kunnen gecertificeerd zijn.

Maar beide certificaten hebben een totaal verschillende reikwijdte.

SCV

Stichting Certificatie Voedselveiligheid is in 2004 opgericht.

De Stichting is in 2004 opgericht om het CCvD HACCP  een juridische entiteit te bieden. SCV faciliteert het college, is juridisch eigenaar van het de norm “Eisen voor een op HACCP gebaseerd voedselveiligheidssysteem” en beheert copyright van deze norm door middel van gebruikersovereenkomsten. .

Stichting Certificatie Voedselveiligheid
Postbus 693, 

4200 AR Gorinchem

Certificatie-Instellingen

Seizoensinvloeden

Door de temperatuurverloop door het jaar heen te meten, kan nagegaan worden of de watercircuits (en met name het koudwatercircuit) invloed ondervindt van de wisselende buitentemperaturen.

Zie ook Hot spots

Serotype          

Een subgroep van de hoofdfamilie van micro-organismen.

Zie ook Legionella serogroepen

Sjablonen

Bij het opstarten en beheer van projecten wordt gewerkt met sjablonen. Bijvoorbeeld voor de inventarisatie wordt met sjabloon gewerkt met meer dan 30 verschillende inventarisatiepunten. Alle `niet aanwezige~ punten worden verwijderd en de locatie werkt alleen verder met de `eigen` inventarisatie.

Deze werkwijze wordt ook toegepast bij het opstellen van procedures, werkinstructies en  beheeroverzichten.

Synergetisch effecten

Een synergetisch effect is het effect van twee of meer processen die elkaar verstrekken.
Voorbeeld is besmette vleeswaren die wel of niet in de koelkast geplaatst worden.

Buiten de koelkast groeien de micro-organismen sneller dan in de koelkast. Door de besmetting wordt eerder de grenswaarden van de norm bereikt.

Temperatuur en Legionella

Het temperatuurbereik van 20-60° Celsius is gunstig voor de bacterie en rond een temperatuur van 37° Celsius heeft de bacterie zijn optimum. De bacterie groeit (vermenigvuldigd) zich dan maximaal als er voldoende  `voeding` in het water aanwezig is. Voeding kan alle materiaal in het water zijn en met name bij aansluitstukken / (rubber/kit)ringen / overgangen zal de bacterie zich gemakkelijk kunnen handhaven.

Beneden de 20° Celsius groeit de bacterie minder: MAAR sterft niet af. (Dit is relevant voor het beheer van het koudwatercircuit.)

Boven de 60° Celsius gaat de bacterie dood en hoe warmer het water des te sneller legt de bacterie `het loodje`.

Legionella-groei is het `effect` van verblijfstijd (stilstaand water) en gunstige temperatuur. De zogenaamde `tijd-temperatuur-combinatie`.

Zie ook Hot spots

Terugstroombeveiliging

Technische installatie (in de vorm van een automatische klep in de leiding) die ervoor zorgt dat er geen opgewarmd en/of vervuild water terug kan vloeien in het koudwatercircuit. Plaatsing geschiedt vóór toestellen en appendages zoals warmwatervoorraden en –apparatuur en brandblusinstallaties.

Thermische desïnfectie

Het water uit een voorraadtoestel en aan het tappunt is minimaal 60° Celsius.

Thermische desïnfectie is een resultaat van (hoogte) temperatuur en tijdsduur. Voor spoelen van een installatie geldt de aanwijzing 60° Celsius en 20 minuten heeft een vergelijkbaar effect van 70° Celsius en 5 minuten.

Toezichthouder(s)

Op grond van en genoemd in artikel 15b en 15f van de Waterleidingwet:

Aangewezen zijn: Inspectie Milieuhygiëne, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Inspectie Waren en Veterinaire Zaken.

Zie leg-literatuur1.htm

zie ook

bij Publicatie vrom 13945/173  April 2000

Validatie - definitie

Aanleveren van een objectief bewijs en/of de bevestiging ervan dat het product, de service of dienst voldoet aan de eisen voor het specifiek beoogde gebruik of toepassing.

Validatie bij Legionella-beheer

Er wordt een methode van onderzoek gebruikt in het laboratorium voor het vaststellen van de aanwezigheid van Legionella in water. Is de methode wel geschikt (= valide) om  de Legionellabacterie specifiek aan te tonen? Dat moet uit de validatie blijken.

Verbeterproces

Vernieuwing / aanpassing van het beheer om naar aanleiding van voortschrijdend inzicht procedures aan te passen zodat de risico`s verminderen / respectievelijk gevaren worden uitgesloten.

Verificatie - definitie

Aanleveren van een objectief bewijs en/of bevestiging ervan dat het product, service of dienst voldoet aan de vooraf geformuleerde eisen.

Verificatie bij Legionella-beheer

Een test van het water op afwezigheid van Legionella op het moment van monstername bewijst of het water vrij is van Legionella.

Voortschrijdend inzicht

Voortschrijdend inzicht bij bewustwording  / beheer gaat over je realiseren dat je niet alles van tevoren kunt weten en begrijpen. Heel relevant is vaak: “als we dat geweten hadden”.

Door middel van voortschrijdend inzicht kan gewerkt worden aan (voortdurende) verbeterprocessen.

Warmwater distributiesystemen

Warmwatervoorzieningen (al of niet via mengwatertoestellen) en collectieve leidingnetten voor warm tapwater.

Warmwaterbereiding

Alle warmwatertoestellen en hun onderlinge verbinding middels leidingen.

Warmwatertappunten

Het deel van het watercircuit wat door verwarming (middels boiler / warmtewisselaar) in temperatuur verhoogd is.

Voor de risicobeschouwing is het belangrijk te weten wat de temperatuur van het warme water is op de verschillende plaatsen in het gebouw.

Zie ook:

Koudwatertappunten

Risicoanalyse

Risicobeschouwing